x

Nasza strona wykorzystuje ciasteczka (ang. cookies). Korzystanie ze strony oznacza wyrażenie zgody na ich użycie. Dowiedz się więcej.

logo hiszpański słówka
 
testimony
zeznanie
disguise
przebrać się
le gorille
goryl
al pie de
u podnóża, na dole
anrühren
dotykać, mieszać
vuoto
pusty
posłuchaj
posłuchaj
posłuchaj
posłuchaj
posłuchaj
posłuchaj
reklama_slowka


DODAJ MATERIAŁ
Teraz i Ty możesz podzielić się z innymi swoją wiedzą z języka obcego!
REKLAMA
Ocena:    5 / 5
Liczba głosów:    4
 

Gramatyka środkowoamerykańska

PODSTAWOWE CECHY GRAMATYKI ŚRODKOWOAMERYKAŃSKIEJ

WSTĘP

Niniejszy artykuł krótko omawia wybrane spośród najważniejszych cech gramatycznych dialektów hiszpańskiego z Ameryki Środkowej. Napisany został z myślą o osobach uczących się odmiany języka używanej w Hiszpanii. Do dialektów Ameryki Środkowej zalicza się język hiszpański z Gwatemalii, Salwadoru, Hondurasu, Nikaragui i Kostaryki. Język w Ameryce Środkowej jest wewnętrznie zróżnicowany, celem artykułu jest pokazanie ogólnych tendencji gramatycznych w tym dość szerokim regionie.

ZAIMKI

1) Usted

W Ameryce Środkowej nie stosuje się obecnej w Hiszpanii formy drugiej osoby liczby mnogiej vosotros/as. Jej użycie jest ograniczone do języka kościelnego, w jej miejsce używa się ustedes z czasownikami odpowiednio odmienionymi dla trzeciej os. liczby mnogiej, np.

Ustedes są muy lindas. - Jesteście/(Panie są) bardzo ładne.
¿De dónde son ustedes? - Skąd jesteście?

2) Vos

W Ameryce Środkowej ograniczeniu ulega też użycie i występuje zjawisko określane voseo, gdy dla drugiej os. liczby pojedynczej użyty zostaje zaimek vos z odpowiednio odmienionym czasownikiem. W zależności od regionu vos zastępuje w sposób kompletny zarówno w języku potoczonym, jak i literackim (np. Nikaragua), lub też używane jest tylko w języku potocznym w zaufaniu do rozmówcy (np. Gwatemala).

Formy dla vos są tworzone na podstawie hiszpańskich form drugiej osoby liczby mnogiej; w przypadku Ameryki Środkowej na następujących zasadach:

a) czasowniki z końcówką ar:
hiszp. habláis (l.mn.) -> środkowoamerykańskie hablás (l.poj), wycięcie "i".

b) czasowniki z końcówką er:
hiszp. queréis (l.mn.) -> środkowoamerykańskie querés (l.poj), wycięcie "i".

c) czasowniki z końcówką ir:
hiszp. decís (l.mn.) -> środkowoamerykańskie decís (l.poj), forma bez zmian.

Voseo zaznacza się również w trybie łączącym i rozkazującym, co zostało opisane w dalszej części.

Vos ma również znaczenie ekspresywne, np.
¡qué bueno, vos! - jak dobrze!

3) Zaimki dzierżawcze

W Ameryce Środkowej rzadko stosowane są zaimki vuestro, nuestro, suyo. W ich miejsce używane są konstrukcje de nosotros, de ellos, de ustedes, de él, de ella itd.

PRZYIMKI

Kilka przykładowych konstrukcji:

a) Preferuje się a niż en w połączeniu z czasownikami ruchu, np.
Entró a la casa. - Wszedł do domu.

b) Częste użycie hasta dla określenia początku akcji, np.
Abren hasta las nueve. - Otwierają o dziewiątej.

c) Częste użycie entre w miejscu dentro, en, np.
Lo tengo entre las cajas. - Mam to w pudłach.
Estaba entre el agua. - Był w wodzie.


PRZYSŁÓWKI I PRZYMIOTNIKI

Typowe konstrukcje:

1. ahora - wyraz rozumiany w sposób szeroki, dziś.
ahorita - teraz, w tym momencie
ahoritita (Costa Rica - ahoritica) - już

2. un poco znaczy dużo, np.
un poco de dinero - sporo pieniędzy

3. bien znaczy bardzo, np.
bien rico - bardzo smaczny/bogaty
bien bueno - bardzo dobry
bien grande - bardzo duży

4. duro podkreśla siłę:
estudiar duro - studiować mocno/dużo
correr duro - biegać szybko

CZASY I CZASOWNIK

1. Tryb oznajmujący

Użycie Pretérito perfecto simple dla wszystkich wydarzeń przeszłych, punktowych w czasie, np. Ya lo hice, Hoy comí pizza.

Pretérito perfecto compuesto natomiast używane jest zazwyczaj do akcji przeszłej, która trwa do teraz i jeszcze się nie skończyła, np.
He estado muy ocupado desde el lunes. - Jestem bardzo zajęty od (ostatniego) poniedziałku. - Byłem i nadal jestem zajęty.

Futuro simple używa się zazwyczaj aby zaznaczyć wątpliwość, np. ¿Qué le pasará a Juan? - Cóż przydarzy się Janowi?

O wydarzeniach przyszłych mówi się w trybie teraźniejszym lub za pomocą peryfrazy "ir + a + infinitivo", np. ¿Qué vas a hacer? - Co zrobisz?

Preferuje się Pretérito perfecto, raczej niż Pretérito pluscuamperfecto, np.
Vinieron a llevarse lo que los dejaron.

Użycie Perfecto compuesto w miejsce Futuro perfecto, np. Cuando vos vengás yo ya he preparado la comida.

2. Tryb łączący

Wybiera się zwykle końcówki "-ra", a nie "-se".
Trybu łączącego w języku mówionym używa się dla obu członów zdania warunkowego, np. Si tuviera dinero me comprara una computadora. - Gdybym miał pieniądze kupiłbym sobie komputer.

Zjawisko określane voseo może, lecz nie musi zaznaczyć się w trybie łączącym, np. hables -> hablés, pierdas -> perdás, digas -> digás.

3. Tryb rozkazujący

Voseo zachodzi również w trybie rozkazującym. Forma ta powstaje na podstawie hiszpańskiej formy rozkazującej dla czasowników w 2. os. liczby mnogiej (vosotros) z ucięciem końcowego "d", np.
cantad - hiszpańskie śpiewajcie (l.mn.) -> cantá - środkowoamerykańskie śpiewaj (l.poj.)

Formę najprościej jest stworzyć po prostu ucinając końcówkę "r" bezokolicznika czasownika i stawiając akcent na ostatniej samogłosce, np.
hacer - hacé, decir - decí, tomar - tomá.

Akcent zostaje zachowany w formie zwrotnej na zasadzie: hacete, callate.

4. Peryfrazy czasownikowe

Typowe konstrukcje:

a) ponerse + adjetivo, np.
ponerse caro - drożeć
ponerse bravo - denerwować się

b) ir/andar + gerundio, np.
me voy yendo - idę
ando trabajando - pracuję

5. Formy zaimkowe

Częste użycie form zwrotnych, np. enfermarse, tardarse, irse, subirse etc.


Tagi: , , , , , ,

Zaproponuj zmianę
REKLAMA
REKLAMA
Hiszpański Gramatyka z ćwiczeniami   Hiszpański Gramatyka z ćwiczeniami

Praktyczne repetytorium z ćwiczeniami dla początkujących i średnio zaawansowanych!



do góry

Copyright 2017 © slowka.pl Serwis należy do wydawnictwa Edgard jezykiobce.pl logo
Webdesign: TonikStudio.pl